Skyline Self-Study Room: Không gian tự học lấy cảm hứng từ cảnh quan tại Thượng Hải

Đó vừa là sự hiển hiện của tự nhiên, vừa là sự tái sinh của văn hóa, mang theo nguồn năng lượng khiến tâm trí mở rộng, nhẹ nhõm mà vững vàng, như thôi thúc con người vươn cao hơn.

Khu vực lễ tân mở ra ngay lối vào thư viện, nổi bật với quầy gỗ sáng màu, gợi cảm giác gọn gàng, tinh tế và thân thiện

Quầy lễ tân ẩn sau lớp vải thô, gợi cảm giác ấm áp và riêng tư, đồng thời dẫn lối vào không gian học tập ngập tràn ánh sáng phía sau

Hầu hết các không gian học tập hiện nay đều buộc cá nhân phải vận hành trong một khuôn khổ chức năng định sẵn. Ở đó, mỗi người theo đuổi một mục tiêu riêng và mọi sự hiện diện vật chất trong không gian đều phải phục vụ mục đích ấy. Nếu không gian nhân tạo này được xử lý thiếu tinh tế, nó vô tình trở thành rào cản cho các hoạt động ý thức của con người. Khi nhận ra rằng mọi cấu trúc ta kiến tạo, với những đặc tính mô phỏng cảnh quan, đều có khả năng tác động ngược lại tới con người bên trong không gian đó, chúng ta bắt đầu tìm đến các khái niệm về cảnh quan. Mục tiêu của dự án là đưa trải nghiệm “thưởng ngoạn” vào không gian học tập, đáp ứng những yêu cầu khắt khe về công năng nhưng vẫn tạo ra một lực đẩy nhẹ nhàng cho tinh thần.

Không gian học tập được phân tách bằng các lớp vải thô, cho phép ánh sáng xuyên qua mà vẫn đảm bảo sự riêng tư cần thiết

Không gian học tập ngập tràn ánh sáng tự nhiên nhờ hệ tường kính kịch trần bao quanh các mặt

Tại đây, cảnh quan không bị gò ép vào những hình khối cứng nhắc, cũng không phải sự mô phỏng cảnh vật một cách hời hợt. Đường chân trời tại đây nằm ngay trong tầm mắt, dễ dàng chạm tới khi đưa tay lên; ánh sáng và bóng đổ mang hơi thở văn hóa, đan xen qua từng đường nét; và khung cảnh mang tính trừu tượng với những góc cạnh sắc sảo. Các kiến trúc sư đặt vào tổng thể không gian năm khối tích tương hỗ, phân bổ tại các khu vực công cộng và khu học tập, kết nối mạch lạc các luồng giao thông: từ sảnh đón tiếp, khu tự học đôi đến khu thảo luận nhóm. Những khối tích này được chủ ý nâng cao, tạo nên hiệu ứng thị giác tương tự như những “thắng cảnh”. Tuy nhiên, những hình khối cao lớn thường tạo ra cảm giác xa cách, đặc biệt trong một không gian cần sự hiệu quả. Sự xa cách này có thể dẫn đến cảm giác tù túng, làm gia tăng sự căng thẳng trong mối quan hệ giữa người với người.

Các ô học tập đơn và đôi được tổ chức thành những không gian nhỏ, với tông màu sáng góp phần tăng cường sự tập trung

Qua quá trình tinh chỉnh hình khối, các kiến trúc sư nhận thấy rằng khi mở rộng khối tích ra phía ngoài theo chiều thẳng đứng, nó tạo ra một cảm giác được bao bọc. Điều này gợi liên tưởng đến những hẻm núi sâu hay những tán cây đại thụ. Để đảm bảo hình thái mềm mại và giảm thiểu áp lực thị giác lên con người, đội ngũ thay thế các vật liệu xây dựng cứng nhắc truyền thống bằng lớp vải có bề mặt thân thiện. Một ngôn ngữ đường nét riêng biệt đã được thiết kế: các cấu kiện gỗ đúc sẵn tạo thành khung xương, sau đó được phủ vải bên ngoài để tạo hình và kéo căng. Những đường viền khung xương được chủ ý để lộ, tạo nên một sức căng mềm mại. Dưới lớp vỏ mềm mại là một khối cấu trúc vững chãi. Khi dạo bước qua không gian và dừng chân tại một điểm chạm, ta có cảm giác như đang bước vào một nơi trú ẩn khổng lồ.

Hệ khung trần kết hợp lớp vải thô mộc không nhuộm mang đến cảm giác chân thực, gần gũi cho không gian

Cảnh quan tại Skyline Self-Study Room còn là sự mờ ảo, là sự pha trộn giữa thực và ảo, giữa nhẹ nhàng và sức nặng. Hai khối tích lớn tại khu vực học tập mở đứng sừng sững trên trục hành lang Đông - Tây. Khi bình minh lên, ánh nắng xuyên qua những dãy bàn ghế bên cửa sổ, len lỏi qua các khe hở và lớp vải bọc, xua tan bóng tối dưới gầm khối tích. Ánh sáng đánh thức hai khối cấu trúc khổng lồ này, như thể chúng đang háo hức chờ đón những vị khách sớm nhất. Theo thời gian, nắng rút dần ra ngoài cửa sổ, nhường chỗ cho ánh sáng tự nhiên đồng nhất bao phủ nội thất, tôn lên những đường nét đa dạng của các khối tích.

Đối với phòng hội thảo, nơi đòi hỏi tính riêng tư và cách âm cao, các kiến trúc sư sử dụng các bức tường đặc để tạo cảm giác vững chãi. Khi các khối cấu trúc này được khoác thêm lớp vải, khoảng không giữa lớp vải và tường đặc trở thành vị trí đặt đèn. Ánh sáng hắt ra từ hốc tường tạo nên những hình trăng khuyết sắc nét, đan xen cùng bóng đổ dọc ngang của hệ khung xương, tạo nên một vẻ đẹp thanh thoát, đối lập với sự tĩnh lặng, trầm mặc bên trong phòng họp.

Không gian học tập cá nhân được tổ chức nhỏ gọn, nhưng vẫn đảm bảo sự riêng tư cho người sử dụng

Tại khu học tập với không gian mở, hệ đèn được thiết kế dưới dạng mô-đun tuyến tính với cấu trúc công-xôn nhịp lớn (large-span cantilever structures), treo bằng dây cáp thép. Các điểm chiếu sáng được tính toán để tránh tầm mắt trực diện, giảm thiểu sự hiện diện của nguồn sáng. Hệ thống đèn trên cao được giản lược thành các cấu kiện gỗ đan xen, nhằm giảm vai trò thị giác của nguồn sáng và tối đa hóa diện tích bề mặt phát quang trên trần. Cấu trúc gỗ treo kết hợp ánh sáng tán xạ đã tạo nên một bầu không khí nhẹ, tĩnh cho toàn khu vực.

Các ô cửa sổ tam giác được bố trí tại những góc khuất, dẫn ánh sáng tự nhiên len sâu vào không gian

Màu sắc trong không gian gợi nhắc đến cảnh quan tự nhiên. Sắc trắng gợi nhắc đến sự tinh khiết của bầu trời và đường chân trời; những tấm vải lanh không nhuộm giữ nguyên nét tự nhiên, gần gũi của vật liệu; ống thép mạ kẽm lộ thiên kết hợp cùng các chi tiết lắp ráp nhiều lớp tạo nên sự tương phản thú vị giữa ấm và lạnh, làm nổi bật tính hữu cơ trong kết nối vật liệu. Tại các góc khuất sáng, ánh sáng vàng rực rỡ xuyên qua các lỗ hổng hình tam giác trên bức tường điêu khắc, phản chiếu lên vách trong, như thể đóng băng khoảnh khắc hoàng hôn rực rỡ của một buổi chiều tà.

Sự riêng tư luôn là ưu tiên hàng đầu trong không gian tự học. Các kiến trúc sư của dự án cố gắng tìm kiếm sự cân bằng giữa nhu cầu cá nhân và tính tổng thể của không gian. Để đảm bảo sự riêng tư tại mỗi vị trí ngồi, hệ rèm vải có thể thu gọn được thiết kế giữa các bàn đơn với chiều cao được tính toán kỹ lưỡng theo tầm mắt, vừa đủ để ngăn cách nhưng vẫn cho phép ánh sáng tự nhiên và tầm nhìn được vươn xa.

Những ô học tập được thiết kế dạng hốc nhỏ, tối giản nhưng ấm cúng, tạo nên không gian riêng tư vừa đủ để người dùng tập trung, đồng thời vẫn kết nối nhẹ nhàng với tổng thể kiến trúc xung quanh

Giữa khu vực mở và các vách ngăn khu học tập, các kiến trúc sư giữ lại những tấm kính cao kịch trần. Đồng thời, các ô cửa mở hình tam giác độc đáo được tạo ra tại góc tường khuất sáng, và một không gian dạng tháp ở tầng hai được dựng lên tại góc khu học tập tràn ngập ánh sáng. Những yếu tố này kết hợp với điểm nhìn đa hướng từ các ô cửa sổ tại các box học tập, giúp ánh nhìn được dẫn dắt khắp không gian trong những khoảng nghỉ, cho phép tâm trí tạm rời khỏi bàn học.

Khi màn đêm buông xuống và đèn bắt đầu thắp sáng, không gian tựa như những chiếc đèn lồng tinh tế sắp bay lên không trung. Tiến lại gần, bạn sẽ cảm nhận được sức nâng nhẹ, dẫn dắt bạn vươn đến những tầm cao mới.

Biên dịch: Hương Giang | Nguồn: Chinese-architects