Từ đá cẩm thạch đến dây thép: Cách Knoll xây dựng ngôn ngữ thiết kế vượt thời gian từ vật liệu

Khi Florence Knoll sáng tạo ra mẫu fabric swatch hiện đại- những mảnh vải được gắn trên thẻ nhận diện kèm đầy đủ dữ liệu kỹ thuật, bà không chỉ tối ưu hóa quy trình làm việc của ngành nội thất. Từ đá cẩm thạch, kim loại đến gỗ và vải, Knoll tiếp cận từng chất liệu như một yếu tố định hình không gian, qua đó kiến tạo nên những thiết kế vừa mang tính biểu tượng, vừa bền bỉ với thời gian và bối cảnh sử dụng.

Bàn châu chấu của Piero Lissoni

Ngày nay, các nhà thiết kế vẫn có thể cảm nhận rõ cách tiếp cận sâu sắc với vật liệu đã dẫn dắt những đổi mới của Knoll từ năm 1938. Mối quan tâm này không chỉ dừng lại ở dệt may, mà còn mở rộng sang những vật liệu cao cấp khác, điển hình là đá cẩm thạch. Với Knoll, việc lựa chọn đá cũng tinh tế như một nhà may haute couture tuyển chọn lụa thượng hạng: chỉ chưa đến 10% số khối đá đạt tiêu chuẩn được đưa vào bộ sưu tập. Mỗi tấm đá Rosso Rubino hay Verde Alpi đều được các nghệ nhân cắt đá bậc thầy phân tích kỹ vân đá để xác định hướng cắt tối ưu. Sau đó, từng cạnh đá được hoàn thiện thủ công trước khi phủ lớp xử lý bề mặt đặc trưng của Knoll - một quy trình gần như không thay đổi từ năm 1958.

Bàn họp bằng đá cẩm thạch Grasshopper của Piero Lissoni

Showroom của Knoll tại Chicago

“Mỗi vật liệu đều có những đặc tính riêng và chúng ta phải thấu hiểu chúng nếu muốn sử dụng đúng cách”, Ludwig Mies van der Rohe từng nhận định. Tinh thần ấy hiện diện xuyên suốt các bộ sưu tập của Knoll, từ những loại đá hiếm trong thiết kế bàn Grasshopper của Piero Lissoni cho đến các cấu trúc dây kim loại uốn cong đã trở thành biểu tượng trong ghế của Harry Bertoia. Florence Knoll không chỉ trao cho Bertoia một không gian làm việc, mà còn dành cho ông sự tự do sáng tạo tuyệt đối, minh chứng cho niềm tin của thương hiệu vào thử nghiệm và khám phá. Sau gần hai năm trau dồi kỹ thuật, Bertoia từng chia sẻ: “Khi làm việc với thanh hay sợi kim loại, dù uốn cong hay để thẳng, tôi cảm thấy mình thực sự thuộc về chúng”. Cách tiếp cận thiết kế mang tính cách mạng của ông đòi hỏi những phương pháp sản xuất hoàn toàn mới. Cùng với Richard Schultz và Don Petitt, Bertoia phát triển quy trình uốn tay từng thanh kim loại, đan thủ công vào khung và hàn từng mối nối riêng lẻ. Bảy thập kỷ trôi qua, những chiếc ghế ấy vẫn được chế tác bằng chính những kỹ thuật tỉ mỉ và đầy trân trọng vật liệu như thuở ban đầu.

Những tiêu chuẩn khắt khe về đá cẩm thạch của Knoll đồng nghĩa với việc công ty chỉ chấp nhận chưa đến 10% lượng đá có sẵn

“Các hình khối bằng dây thép có phạm vi biểu đạt rất rộng. Cấu trúc của chúng liên quan đến không gian hơn là mặt đất và hình dạng của chúng có thể nhẹ nhàng, thanh thoát, gần như lơ lửng”, Bertoia giải thích. Cách tiếp cận mang tính điêu khắc này đối với đồ nội thất minh họa cách Knoll kết hợp nghệ thuật, sản xuất và thủ công để tạo ra những sản phẩm đáp ứng nhu cầu đương đại đồng thời vượt thời gian.

Chiếc ghế Diamond Chair mang tính biểu tượng của Bertoia

Các nghệ nhân của Knoll đang uốn dây thép bằng tay để tạo hình chiếc ghế

Sự tinh tế tương tự cũng thể hiện rõ trong các tác phẩm hợp tác giữa Ludwig Mies van der Rohe và Knoll. Khi Florence đề xuất cải tiến khung ghế Brno bằng thép ống của ông bằng kim loại cán để tạo vẻ ngoài bóng bẩy hơn, tương tự như ghế Barcelona của ông, bà đã tạo ra một phiên bản vẫn còn được bày bán cho đến ngày nay.

Các nghệ nhân vùng Knoll đang làm việc với gỗ

Với gỗ, Knoll tiếp cận vật liệu này không chỉ ở khía cạnh thẩm mỹ mà còn ở tác động cảm xúc và môi trường. Từ các bộ sưu tập mang ảnh hưởng Scandinavian của Jens Risom đến hệ thống nội thất văn phòng hoàn toàn bằng gỗ ra mắt năm 1973, thương hiệu luôn tìm cách cân bằng sự ấm áp tự nhiên với ngôn ngữ hình khối hiện đại.

Song song với đó, Knoll là một trong những công ty tiên phong trong việc áp dụng các tiêu chuẩn môi trường, từ sáng kiến công nghệ sạch được EPA công nhận đến hệ thống sản xuất đạt chứng nhận ISO 14001 và FSC – cho thấy mối liên kết chặt chẽ giữa thiết kế, vật liệu và trách nhiệm sinh thái.

Cách tiếp cận toàn diện này đối với vật liệu hỗ trợ tầm nhìn về "thiết kế tổng thể" của Florence Knoll. "Tôi đã thiết kế những yếu tố kiến ​​trúc cần thiết để căn phòng hoạt động hiệu quả", bà giải thích. Triết lý này - nơi đồ nội thất, vật liệu, màu sắc và tác phẩm nghệ thuật được lên kế hoạch đồng thời tiếp tục định hướng cách Knoll tạo nên những trải nghiệm không gian.

Có lẽ điều đáng kể nhất trong triết lý thiết kế của Knoll nằm ở việc các sản phẩm của hãng luôn vượt ra khỏi ranh giới công năng ban đầu. Ra mắt năm 1950 với mục tiêu tái định nghĩa ghế lãnh đạo theo hướng “điêu khắc, tinh gọn và thanh lịch”, Saarinen Executive Chair ngày nay xuất hiện phổ biến trong quán cà phê, nhà ở và nhà hàng trên khắp thế giới. Trong bối cảnh nội thất văn phòng khi ấy chỉ xoay quanh những gam màu xám và be đơn điệu, Knoll đã táo bạo cho phép chiếc ghế này được bọc bằng bất kỳ loại vải cao cấp nào, một lựa chọn mang tính cách mạng, giúp thiết kế vượt khỏi khuôn khổ nơi làm việc truyền thống.

Ghế dài của Piero Lissoni từ bộ sưu tập KN

Tương tự, KN Collection của Piero Lissoni đóng vai trò như cầu nối giữa các môi trường khác nhau, mang sự ấm áp của không gian dịch vụ – khách sạn vào văn phòng, trong khi vẫn đảm bảo đầy đủ tính năng sử dụng. Khả năng xoay, ngả và thích ứng với những chuyển động thường ngày mà không đánh mất giá trị thẩm mỹ của bộ sưu tập phản ánh rõ niềm tin của Florence Knoll: thiết kế nội thất là cách tạo nên mối quan hệ giữa con người và kiến trúc.

Chủ tịch điều hành Saarinen

Grasshopper Tables là minh chứng rõ nét cho tính linh hoạt ấy, với hình thức thanh thoát và vật liệu sang trọng, tạo nên ngôn ngữ thẩm mỹ nhất quán từ khu vực chờ đến không gian làm việc riêng. Mặt bàn mảnh, chế tác từ những loại đá hiếm, mang lại cảm giác như một tác phẩm nghệ thuật đặt trên hình hài công năng tiếp tục thể hiện quan điểm của Florence Knoll về việc đưa những chi tiết độc bản vào mỗi không gian nội thất.

Thông qua sự chuẩn mực trong tuyển chọn vật liệu, kỹ nghệ thủ công được duy trì qua nhiều thế hệ và những thiết kế vượt ra khỏi bối cảnh sử dụng ban đầu, Knoll cho thấy nội thất có thể đạt đến giá trị của nghệ thuật khi mỗi quyết định đều được dẫn dắt bởi tư duy sâu sắc.

Từ đá cẩm thạch Ý, kim loại uốn tay đến gỗ khai thác bền vững và các loại vải tiên phong, vật liệu không chỉ là phương tiện tạo hình mà trở thành yếu tố định hình trải nghiệm không gian. Chính cách tiếp cận này giúp các thiết kế của Knoll không bị giới hạn bởi xu hướng, mà tiếp tục tồn tại như những tham chiếu bền vững cho thực hành nội thất đương đại.

Biên dịch: Phương Anh | Nguồn: yellowtrace