Ánh sáng tự nhiên: Bí quyết kiến tạo không gian sống hoàn hảo

Ánh sáng tự nhiên đóng vai trò vô cùng quan trọng trong thiết kế kiến trúc và nội thất, mang đến nhiều lợi ích cho sức khỏe, tinh thần và thẩm mỹ của con người. Việc sử dụng hiệu quả ánh sáng tự nhiên không chỉ giúp tiết kiệm năng lượng mà còn góp phần tạo nên những không gian sống thoáng đãng, thư thái và tràn đầy sức sống.

Con người hiện đại, phần lớn dành thời gian trong ngày ở những không gian kín. Trên thực tế, theo báo cáo của Cơ quan Bảo vệ Môi trường, trung bình một người dành tới 90% cuộc đời ở trong nhà. Điều này đồng nghĩa với việc chúng ta bỏ lỡ những lợi ích cho sức khỏe liên quan đến việc tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, chẳng hạn như hấp thụ vitamin D, điều hòa nhịp điệu sinh học, tăng mức năng lượng và thậm chí cải thiện tâm trạng. Do đó, một giải pháp là gia tăng thời gian ở ngoài trời. Tuy nhiên, vì hầu hết các hoạt động hàng ngày diễn ra trong các tòa nhà, việc đưa ánh sáng tự nhiên vào các không gian nội thất và ưu tiên sử dụng nó là điều vô cùng quan trọng.

Ảnh của Fernando Guerra

Dĩ nhiên, việc tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời quá nhiều cũng có thể gây ra những tác động tiêu cực, chẳng hạn như gây khó chịu cho mắt và tăng nhiệt không mong muốn. Do đó, việc kiểm soát ánh sáng mặt trời chiếu vào là vô cùng cần thiết. Để đạt được điều này, một số giải pháp thông thường bao gồm lắp đặt các thiết bị che nắng hoặc bổ sung các phương án xử lý cửa sổ như phim cách nhiệt hoặc kính phản quang. Tuy nhiên, bên cạnh đó còn rất nhiều chiến lược sáng tạo khác giúp kiểm soát hiệu quả ánh sáng tự nhiên, đồng thời tôn lên vẻ đẹp của kiến trúc không gian hiện đại, gia tăng giá trị thẩm mỹ và cảm xúc.

Dựa trên những điều đã bàn, dưới đây chúng tôi xin giới thiệu một số cách sử dụng ánh sáng tự nhiên như một tuyên bố về thiết kế mạnh mẽ đồng thời duy trì sự thoải mái và chức năng. Từ hiệu ứng kịch tính tiêu điểm, đến các họa tiết độc đáo hoặc ánh sáng hắt ra tinh tế, chúng tôi khám phá điều này thông qua tổng hợp các ví dụ truyền cảm hứng, nơi ánh sáng là nhân vật chính. 

Các điểm nhấn kịch tính

Trong số nhiều cách tận dụng ánh sáng tự nhiên như một yếu tố thiết kế, giếng trời (skylights) luôn là chi tiết khiến người sử dụng chú ý. Lấy cảm hứng từ những ô mở nổi tiếng như Đền Pantheon, giếng trời mang ý nghĩa biểu tượng mạnh mẽ, đồng thời rất hữu ích cho những không gian lớn khó lấy sáng đầy đủ bằng cửa sổ. Chúng tạo ra hiệu ứng điểm nhấn kịch tính hoặc mang lại nguồn sáng dịu nhẹ. Tuy nhiên, trước khi lắp đặt giếng trời, cần lưu ý một số điểm quan trọng.

8 Wilby Road House

Trong số những yếu tố cần lưu ý, kích thước phòng và mục đích sử dụng là điều quan trọng hàng đầu. Ví dụ, những không gian sinh hoạt thường ngày như đọc sách hay ăn uống sẽ hưởng lợi từ nguồn sáng mặt trời trực tiếp. Ngược lại, những không gian riêng tư như phòng ngủ có thể không cần ánh sáng tập trung (tuy nhiên, vẫn có thể lắp đặt giếng trời nhỏ hơn để lấy ánh sáng khuếch tán). Một yếu tố quan trọng khác là hướng: giếng trời hướng Tây sẽ nhận được ánh nắng gay gắt buổi chiều, trong khi hướng Đông sẽ đón nắng buổi sáng. Tương tự, hướng Bắc sẽ cung cấp ánh sáng ổn định cả ngày, còn hướng Nam mang lại ánh sáng dịu nhẹ và mát mẻ hơn.

Giếng trời là thiết kế phù hợp với những không gian sinh hoạt thường ngày
Giếng trời ở hành lang mang lại ánh sáng tự nhiên

Xác định được vị trí tối ưu, bạn có thể thỏa sức sáng tạo với giếng trời. Thường được thiết kế hình tròn, vuông hoặc các hình dạng hữu cơ khác, giếng trời chắc chắn sẽ trở thành điểm nhấn thiết kế ấn tượng trong bất kỳ căn phòng nào, đồng thời tăng tính thẩm mỹ tổng thể cho không gian. Giếng trời giúp lấy sáng và khung cảnh bầu trời, tuy nhiên cần đảm bảo chúng được lắp khít và sử dụng kính có hiệu suất nhiệt phù hợp để tránh tình trạng quá nóng, ngăn nước rò rỉ và đảm bảo tiết kiệm năng lượng.

Giếng trời là điểm nhấn thiết kế ấn tượng trong bất kỳ căn phòng nào
Giếng trời trong không gian nhà vệ sinh
Giếng trời giúp không gian phòng khách thoáng hơn

Xác định hình khối và hoa văn 

Ánh sáng đi qua những bức tường đục lỗ, khung lưới, hay các ô mở trên trần nhà theo những hình dạng và họa tiết được thiết kế tỉ mỉ, lặp lại sẽ giúp lọc ánh sáng mặt trời, mang lại cảm giác thoải mái về nhiệt độ và thông gió tự nhiên. Tuy nhiên, để đạt được sự cân bằng giữa công năng, sự thoải mái và tính thẩm mỹ, điều quan trọng trước tiên là phải xem xét một số yếu tố.

Một mẫu tường đục lỗ với thiết kế đẹp mắt
Những bức tường đục lỗ giúp lọc ánh sáng mặt trời, mang lại cảm giác thoải mái

Giống như giếng trời, việc xác định hướng phù hợp để đạt được hiệu ứng mong muốn là yếu tố then chốt, bởi nó ảnh hưởng đến chuyển động và cường độ của ánh sáng và bóng đổ. Bên cạnh đó, việc bổ sung bề mặt lọc ánh sáng (như tấm kính) cần được đánh giá dựa trên mục đích sử dụng và loại phòng. Ví dụ, hành lang hay không gian chung có thể tận dụng các ô mở kết nối trực tiếp với bên ngoài. Tuy nhiên, hầu hết các môi trường riêng tư thường yêu cầu sử dụng kính đặt giữa các ô mở và nội thất vì những lý do liên quan đến nhiệt độ, sự riêng tư và an ninh.

Các ô mở kết nối trực tiếp với bên ngoài
Các thiết kế giếng trời vô cùng phong phú

Khi đã xác định được các điều kiện này, lựa chọn sáng tạo về kỹ thuật và vật liệu trở nên vô cùng phong phú: từ tấm gỗ được đục lỗ tinh xảo bằng công nghệ laser CNC đến dầm trần lộ ra, tạo thành chuỗi ánh sáng và bóng đổ nhịp nhàng. Bất kể kỹ thuật nào được sử dụng, những ô mở lặp lại này sẽ kiểm soát lượng ánh sáng tự nhiên dồi dào đồng thời chiếu rọi các hình dạng riêng biệt, được định nghĩa rõ ràng – do đó đóng vai trò như hiệu ứng ánh sáng, vì bản thân ánh sáng và bóng đổ mới được nhấn mạnh, tạo ra tác động theo phong cách sân khấu. Vì vậy, chúng tạo nên điểm nhấn bằng cách bổ sung chiều sâu, trang trí và chuyển động độc đáo cho các bề mặt vốn đơn điệu, mang lại giá trị thẩm mỹ riêng cho ánh sáng tự nhiên như một yếu tố thiết kế quyền năng.

Hiệu ứng khuếch tán ấm áp

Trong trường hợp cần giảm cường độ ánh sáng tự nhiên và tạo ra bầu không khí thoải mái, ấm áp, việc lọc ánh sáng đều khắp bề mặt là giải pháp lý tưởng – đặc biệt đối với các tòa nhà nơi tầm nhìn xuyên suốt không phải yếu tố thiết yếu. Hiệu ứng này có thể đạt được thông qua nhiều vật liệu khác nhau, từ tấm kính mờ đến các loại vải phong phú. Tuy nhiên, trước khi đưa ra lựa chọn, cần nghiên cứu chi tiết về hướng và công năng sử dụng của tòa nhà, bố cục không gian nội thất và phong cách mong muốn.

Giếng trời giúp tạo ra bầu không khí thoải mái, ấm áp

Ví dụ, việc kết hợp các rãnh kính có họa tiết với các rãnh kính trong suốt hơn trong cùng một khung là lý tưởng để phân định liền mạch các không gian với mức độ riêng tư khác nhau. Mặt khác, vách ngăn bằng vải hoạt động hiệu quả trong việc điều tiết ánh sáng đồng thời duy trì môi trường chung trong một không gian làm việc cộng tác. Đôi khi được kết hợp với ánh sáng nhân tạo, cả hai vật liệu đều có thể tạo ra hiệu ứng ánh sáng mờ ảo tinh tế trên toàn bộ tường hoặc giếng trời.

Thiết kế giếng trời rất phù hợp với các không gian trưng bày
Thiết kế giếng trời tạo môi trường yên tĩnh và thư thái

Do đó, sử dụng các bề mặt lọc ánh sáng này làm lớp phủ mặt tiền có thể là một cách độc đáo và tinh tế để biến đổi ánh sáng mặt trời trực tiếp chói chang thành một luồng sáng khuếch tán bắt mắt. Trái ngược với ánh sáng tập trung, phương pháp này tạo ra môi trường yên tĩnh và thư thái, lý tưởng cho các không gian để suy tư hoặc khu trưng bày. Tuy nhiên, tùy thuộc vào mức độ trong mờ, hiệu ứng có thể khá năng động, biến con người và đồ vật thành những bóng mờ trừu tượng chuyển động với độ đậm nhạt khác nhau. Bằng cách này, ánh sáng tự nhiên được quản lý hiệu quả và sáng tạo thông qua việc thêm các lớp sáng nhẹ nhàng, chuyển động và mơ hồ.

Biên dịch: Hương Giang | Nguồn: Archdaily

InteriorDaily.vn là kênh thông tin chuyên ngành nội thất với sứ mệnh đem tới mọi thông tin cập nhật về ngành nội thất của Việt Nam

Top Reviews

More Stories
Thiết kế bàn WING – công trình Việt Nam đầu tiên nhận giải thưởng iF